Inne

Jesteś lekarzem? Prowadzisz gabinet? więcej »

Gruźlica ośrodkowego układu nerwowego (łac. Tuberculosis)

Jest to proces chorobowy, wynikający z obecności prątków gruźlicy w ośrodkowym układzie nerwowym, obejmujący swoim zasięgiem opony mózgowo – rdzeniowe, przestrzeń podpajęczynówkową, a także korę mózg wraz z różnymi strukturami zawartymi wewnątrz niego.

Typ choroby
Jest to choroba zakaźna, należąca do grupy postaci gruźlic pozapłucnych i jednocześnie do bakteryjnych nieropnych zapaleń opon mózgowo - rdzeniowych. Przenosi się drogą kropelkową, wziewną, do płuc osoby narażonej na ekspozycje na prątki. W nich bakterie dostają się do najdalszych odcinków dróg oddechowych, pęcherzyków płucnych i zaczynają się rozmnażać, będąc także wyłapywane przez komórki układu immunologicznego, makrofagi, wewnątrz których także się rozmnażają, wędrując jednocześnie z krwią do innych narządów. W ten sposób, drogą krwiopochodną, przez krew, wewnątrz komórek, dostają się dodatkowo do wątroby, śledziony, szpiku, a także do mózgu i opon mózgowo – rdzeniowych. U ciężko chorych może rozwinąć się prosówka gruźlicza, zwiększająca ryzyko zakażenia prątkami ośrodkowego układu nerwowego.

Proces chorobowy
Odpowiedź komórkowa układu immunologicznego na obecność bakterii zaczyna ujawniać swoje działanie się po 3-8 tygodniach od inwazji i zakażenia. Dochodzi do masowej aktywacji komórek limfocytów T i makrofagów i ich migracji do ognisk zakażenia. Komórki układu immunologicznego atakując prątki zlokalizowane w tkance nerwowej ośrodkowego układu nerwowego, doprowadzają do zabicia większości bakterii (prócz nielicznych, które zachowały się wewnątrz makrofagów) ale jednocześnie w miejscu procesu zapalnego wywołanego tą chorobą zaczyna się tworzyć ziarnina gruźlicza, która zawierając makrofagi zakażone mikobakteriami otorbia się, tworząc gruzełki (ogniska Richa) i może być źródłem ponownego zakażenia gruźliczego jeżeli w organizmie chorego dojdzie do silnego zaburzenia w układzie odpornościowym (np. infekcja HIV, leki immunosupresyjne, osłabiające układ immunologiczny). Czasem dochodzi do wzrostu gruzełków i ich serowacenia czyli martwicy w ich środku, przez co może dojść do pęknięcia ich otorebkowania i wylania zawartości do przestrzeni płynu mózgowo – rdzeniowego, który w takiej sytuacji także może przyczynić się do rozprzestrzeniania infekcji.

Dodatkowo dochodzi do wysięku zapalnego z wszystkimi komórkami odpornościowymi, o konsystencji galarety z powodu wysokiej zawartości włóknika, obejmującego podstawę mózgu. Może przez to dojść do uszkodzenia wychodzących z mózgowia w tej okolicy nerwów czaszkowych i przebiegających przez wysięk naczyń. W wyniku procesu zapalnego naczyń może dojść do skurczu lub zatoru i w rezultacie ogniska udaru niedokrwiennego, lub alternatywnie do tętniakowatego poszerzenia, pęknięcia i udaru krwotocznego.

Gruźliczaki mogą powstać z głęboko osadzonych w tkance nerwowej mózgu gruzełkach, które rosną ,wraz z serowaciejącym, martwiczym środkiem, do znacznych rozmiarów. Nie dochodzi do ich pęknięcia ale układ immunologiczny otacza je dodatkowo licznymi komórkami odpornościowymi, jak komórki nabłonkowate, limfocyty, komórki olbrzymie Langerhansa, odpowiedzialnymi za miejscowy odczyn zapalny, który dobrze odgranicza się od innych tkanek zwłókniałą torebką, wewnątrz której mogą pojawiać się zwapnienia.

Zakażenie to doprowadza także do nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH – syndrome of inappropriate antidiuretic hormone) prowadzącego do hiponatremii i hipochloremii

Drobnoustroje powodujące chorobę
Czynnikiem chorobotwórczym są prątki gruźlicy, zwane prątkami Kocha, mykobakteriami, Mycobacterium tuberculosis. Są to bakterie bardzo wolno rozmnażające się, tlenowe. Rzadko do gruźliczego zakażenia ośrodkowego układu nerwowego dochodzi przez bakterie Mycobacterium bovis, zawarte w niepasteryzowanym mleku krowim

Występowanie choroby w populacji
Ta choroba jest problemem głównie w krajach rozwijających się w Azji Południowo – Wschodniej, Afryce Równikowej, rzadziej w krajach Europy wschodzniej i Ameryki Południowej. W Polsce obecnie następuje spadek zapadalności na tę infekcję

Postaci choroby
Najczęstszą postacią tego zakażenia jest gruźlicze zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych i mózgu (łac. meningoencephalitis tuberculosa). Alternatywnie może dojść do umiejscowienia się tej choroby w rdzeniu kręgowym i na korzeniach nerwowych z niego odchodzących (łac. radiculomyelitis tuberculosa). Czasem dodatkowo dochodzi do tworzenia się gruźliczaków (łac. tuberculoma) lub ropni gruźliczych w mózgu

Powikłania choroby
Jeżeli otwory ujścia, odpływ lub miejsca resorpcji płynu mózgowo – rdzeniowego zostaną zablokowane, dochodzi do wodogłowia niekomunikującego się. Po wyleczeniu się z choroby mogą nadal pozostać ubytki neurologiczne takie jak; zaburzenia psychiczne, zespoły otępienne, niedowłady i porażenia kończyn lub nerwów czaszkowych, obniżenie sprawności intelektualnej, afazja, uszkodzenie słuchu i wzroku i ewentualnie rzadziej padaczka, czy zaburzenia funkcji wzgórza lub przysadki mózgowej.

Objawy
Podostry przebieg kliniczny, z narastającymi objawami przez 2 – 4 tygodnie lub przewlekły trwający kilka miesięcy.
Objawy występują w 3 fazach: 1 faza podobna do infekcji wirusowej o stopniowo nasilających się objawach, 2 faza w której dochodzą początkowe objawy neurologiczne i 3 faza, zaawansowana, ciężka

Powiązane kategorie:
Powiązane symptomy: